نقش خاندان زبير در تدوين سيرهء نبوى محمد رضا هدايت پناه مقدمه بررسى و شناخت دقيق منابع تاريخ اسلام ، به ويژه سيرهء نبوى ( ص ) به ما كمك مىكند تا تصوير درست و شفّافترى از وقايع عصر رسالت و پس از آن داشته باشيم . بررسى اسناد اوليهء اين منابع و نيز آشنايى با شيوهء مؤلفان اين كتب و چگونگى جمع آورى و ثبت و تدوين اطلاعات و نيز مقدار دخل و تصرف آنان در انتقال اخبار ، نكات مهمى هستند كه بايد مورد توجه محققان قرار گيرد . اين رساله گامى است هر چند ناچيز ، در رسيدن به چنين هدفى . همان گونه كه از عنوان اين مقال برمىآيد ، هدف ما نشان دادن « نقش خاندان زبير در تدوين سيره نبوى » است . نگاهى به متون سيره ، همچنان كه خواهيم ديد ، نشان مىدهد كه افراد اين خاندان يا كسانى كه به نوعى با آن بستگى دارند ، نامشان به وفور در اسناد سيره ديده مىشود . شايد بتوان گفت كه در ميان خاندانهاى قريشى صدر اسلام ، بيش از همهء خاندانها ، نام افراد اين خاندان به عنوان : سيره‌دان ، سيره‌نويس ، نسب شناس و مورخ در منابع آمده است . به هر روى ، نقش مهم مسائل مربوط به خاندانها در تدوين تاريخ اسلامى ، كه از ديرباز مورخان بدان توجه داشته‌اند ، ما را بر آن داشت تا به بررسى نقش اين خاندان بپردازيم . نمونه‌هاى تاريخى ارائه دهيم . در اينجا يادآورى چند نكته لازم به نظر مىرسد : الف ) منظور از آل زبير ، فرزندان زبير و موالى آنهاست . از اين رو ، از افراد ديگرى كه به نوعى با اين خاندان ارتباط و وابستگى داشته‌اند ، مانند عايشه ( خالهء فرزندان زبير ) صرف نظر شده است . ب ) در اين مقاله ، تنها نام افرادى از آل زبير آمده ، كه در سيره روايتى از آنها نقل شده است . ج ) سعى بر آن بود كه اخبار آل زبير در سيره ، از تمام كتابهاى نوشته شده تا اول